szanuję zdrowie
Szkic piórem: niebieskie gwiazdkowate kwiaty ogórecznika, na jednym pszczoła, rosa na liściach, ogród o świcie
Magiczne zioła

Ogórecznik lekarski – właściwości, przeciwwskazania i odwar z ziela

Czas czytania
3 min
Zaktualizowano

Reklama

W tym artykule
  1. Co zawiera ogórecznik lekarski?
  2. Na co pomaga ogórecznik? Co mówią badania
  3. Dlaczego z ogórecznikiem trzeba uważać?
  4. Odwar z ziela ogórecznika lekarskiego
  5. Źródła

W ziołolecznictwie stosuje się ziele oraz nasiona ogórecznika lekarskiego. Z tego tekstu dowiesz się, co zawiera ta roślina, na co według badań może pomóc olej z jej nasion i dlaczego z ogórecznikiem trzeba uważać.

Reklama

Co zawiera ogórecznik lekarski?

Ziele ogórecznika zawiera m.in. flawonoidy, kwasy fenolowe i śluzy, które mogą działać wykrztuśnie. Ma przyjemny zapach, przypominający świeże ogórki – dlatego dodaję go do zup, sosów i sałatek. Liście zawierają jednak alkaloidy pirolizydynowe (piszę o nich niżej), więc lepiej nie jeść ich codziennie.

Najwięcej uwagi badaczy przyciągają nasiona. Tłoczy się z nich olej bogaty w kwas gamma-linolenowy (GLA) – kwas tłuszczowy z grupy omega-6. Olej z ogórecznika zawiera go ok. 25%, olej z wiesiołka – ok. 10%.

Na co pomaga ogórecznik? Co mówią badania

Memorial Sloan Kettering Cancer Center, amerykański ośrodek, który zbiera badania nad ziołami, ocenia, że olej z nasion ogórecznika może pomagać przy reumatoidalnym zapaleniu stawów – w części badań klinicznych zmniejszał ból i stan zapalny. Na inne dolegliwości nie ma dowodów.

A co z właściwościami, które często przypisuje się ogórecznikowi?

  • Skóra i trądzik – przegląd Cochrane z 2013 roku wykazał, że olej z ogórecznika przyjmowany doustnie nie łagodzi objawów atopowego zapalenia skóry bardziej niż placebo. Na trądzik też nie ma dowodów.
  • Bóle miesiączkowe i menopauza – brak dowodów naukowych.
  • Cholesterol, ciśnienie i miażdżyca – nie ma dowodów, że ogórecznik zmniejsza ryzyko miażdżycy. Są tylko pojedyncze, małe badania nad mieszankami olejów.
  • Stany zapalne dziąseł, „oczyszczanie z toksyn”, choroby nerek – brak dowodów.

Reklama

Dlaczego z ogórecznikiem trzeba uważać?

Ogórecznik zawiera alkaloidy pirolizydynowe – związki, które mogą uszkadzać wątrobę. Ryzyko rośnie wraz z czasem stosowania i łączną dawką. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznaje te alkaloidy za możliwe długoterminowe zagrożenie, bo mogą działać rakotwórczo – zwłaszcza dla osób, które często i dużo piją herbatki ziołowe.

W przeglądzie opisanych przypadków zatruć tymi alkaloidami (2020) żaden nie dotyczył ogórecznika – chodziło głównie o żywokost i podbiał. Ostrożność i tak jest wskazana:

  • nie stosuj ogórecznika długo – ani ziela, ani oleju,
  • wybieraj olej z nasion z potwierdzeniem, że nie zawiera nienasyconych alkaloidów pirolizydynowych,
  • zrezygnuj z ogórecznika w ciąży, podczas karmienia piersią i przy chorobach wątroby,
  • nie podawaj go niemowlętom – w Hiszpanii puree z ogórecznika, bogate w azotany, wiązano z methemoglobinemią (tzw. sinicą) u niemowląt,
  • uważaj, jeśli bierzesz leki obciążające wątrobę (np. ketokonazol, sterydy anaboliczne) albo leki przeciwzakrzepowe, takie jak warfaryna – olej może zwiększać ryzyko krwawienia.

Olej z ogórecznika może też wywołać ból głowy, ból brzucha, nudności, odbijanie i luźne stolce.

Odwar z ziela ogórecznika lekarskiego

Na koniec przepis na odwar z ziela ogórecznika. Ogórecznik tradycyjnie stosowano jako środek napotny, m.in. przy przeziębieniu – badań, które by to potwierdzały, nie ma.

Jak przygotować odwar?

  1. 2 łyżki ziela zalej ciepłą wodą i doprowadź do wrzenia. Następnie gotuj na mniejszym ogniu przez 5 minut.
  2. Odstaw na 10–15 minut.
  3. Przecedź – odwar jest gotowy do wypicia.

Zwykle pije się pół szklanki odwaru dwa razy dziennie. Ze względu na alkaloidy pirolizydynowe pij go krótko, nie regularnie.

Po olej z nasion ogórecznika sięgaj tylko z potwierdzeniem braku tych alkaloidów i nie przez długi czas. Przeczytaj też, jak kiszonki działają na zdrowie, i sprawdź inne zioła.

Reklama

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Przed stosowaniem ziół i suplementów – zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowanych lekach – skonsultuj się ze specjalistą.

Inne artykuły